|
Avatar, mijn lichaam & ik
Podcast, Zincast.nl (IKON), 13-06-11
De film Avatar lijkt op het eerste gezicht een trendy eco-fabel. De maan Pandora wordt bewoond door de Navi (lange, magere blauwe wezens) die in perfecte harmonie met de natuur leven. Hun manier van leven wordt ernstig bedreigd door de mens die de maan wil leegroven van haar grondstoffen.
Beluister de uitzending.
Jake Sully is een verlamde ex-marinier van het type schietgraag. Nu zijn tweelingbroer overleden is, neemt Jake diens plek in als 'avatar' binnen het privéleger dat Pandora leeg moet roven. De mens is erin geslaagd om mens-Navi-hybriden te construeren die op afstand te controleren zijn door gedachte-impulsen; een soort ultieme virtual reality. In de gedaante van zijn avatar komt Jake de Navi-prinses Neytiri tegen. Zij leert hem over de gewoonte van haar volk.
Avatar laat je op twee manieren over jezelf nadenken. Ten eerste je afhankelijkheid van technologie. Niet dat alle computers en mobieltjes per se slecht voor ons zijn, maar wel er gevaren hangen aan ons vertrouwen in de technologie. De mensen die Pandora leeg willen roven, doen dit om de steeds maar stijgende honger van de mensheid naar ruwe materialen te stillen. De vraag is natuurlijk of de oplossing van ons energie- en grondstoffentekort ligt in het steeds opnieuw zoeken naar nieuwe gronden om te plunderen. Moeten we misschien niet na gaan denken over onze manier van leven en onze connectie met de natuur?
Mijn 'ik'
Het tweede punt dat aan bod komt is je identiteit. Wie of wat bepaalt wie of wat je bent? Is het je uiterlijk waarmee je je manifesteert of is het toch de geest waarmee je je lichaam aanstuurt en interacteert met je omgeving? De film Avatar dwingt je na te denken over de relatie tussen je 'ik' en je lichaam. Waar bevindt die 'ik' zich? Wat maakt mij tot wie ik ben? Mijn lichaam? Mijn geest? Mijn ziel? Of de daden die mijn lichaam uitvoert op bevel van mijn ziel?
Een van de oplossingen is het bedenken van een dualisme tussen lichaam en geest: een scherpe afbakening van de eeuwige ziel die gevangen zit in de kerker van het stoffelijke lichaam. Het lichaam sterft, de ziel niet en die bepaalt dan ook wie je bent. Maar tegelijkertijd kunnen wij mensen ons alleen maar bewegen in de wereld en relaties met elkaar aangaan omdat we een lichaam hebben dat ons dat mogelijk maakt.
Mijn lichaam
Het idee van lichaamloze zielen die zonder herinnering eeuwig in het niets zweven, lijkt ons ook niet zo aantrekkelijk. Bovendien helpt dat lastige lichaam van ons wel om aan andere mensen te laten zien wie we zijn. Als ik op straat loop, zorgen mijn lichamelijke kenmerken ervoor dat de mensen mij herkennen. En velen van ons doen dan ook alle moeite om dat uiterlijk zoveel mogelijk te verfraaien. Beide uitersten zijn te vermijden. Je ziel zit niet opgesloten in je lichaam, nog valt alles wat je bent gelijk met je uiterlijk. Alleen als eenheid tussen lichaam en ziel,
Zoals de navi via hun staarten in verbinding kunnen staan met de natuur, zouden mensen het idee van dualisme moeten verbreken en een verbinding voelen tussen de ziel en het natuurlijke lichaam. Als wij op zo’n manier kunnen voelen merken we misschien wat echt belangrijk is voor de conditie van ons lichaam. Daarmee wordt onze leefomgeving belangrijker. Dit geeft hoop voor de mensheid, en voor de aarde die wij zo harteloos misbruiken.
Zie ook de recensie van Avatar.
...
|
