|
Bosman: 'Taal als bron van een religieuze ervaring'
Interview, Trouw, 10-06-11
Wie gaf de theologie in Nederland
in 2010 een gezicht
met een bijzondere
activiteit, initiatief of door een sterke
presentie in de media? Het publiek
kon de afgelopen weken zijn
stem uitbrengen op tien kandidaten
voor de eretitel ‘meest spraakmakende
theoloog’. Die tien waren gekozen
door een vakjury bestaande
uit Mieke Lamers (KRO/RKK), Ida
Overdijk, Erik Jan Tillema (beiden
IKON), Mirjam Sterk (CDA) en Theo
Klein (ChristelijkWeekblad), voorgezeten
door Hennie Burggraaff (NCRV).
Van de tien zijn er nu nog drie in
de race. Tot 16 juni kan het publiek
stemmen, via www.nachtvandetheologie.nl. In de Nacht van de Theologie
op 21 juni wordt de winnaar bekendgemaakt.
Dan wordt ook een
tweede prijs uitgereikt, voor het beste
theologische boek. De drie die
nog kans maken op de Theologie Podiumprijs
zijn: Herman Selderhuis,
Manuela Kalsky en Frank Bosman.
(...)
Frank G. Bosman, cultuurtheoloog, houdt zich bezig
met religie, cultuur en de
moderne media. Hij is verbonden
aan de Faculteit Katholieke
Theologie van de Universiteit van Tilburg.
Hij blogt en publiceert vaak in
tijdschriften en kranten, en op websites: “Dat ik bij de top 3 hoor, doet me
veel meer dan genomineerd zijn als
een van de tien. Het geeft me unieke
kansen voor mijn levensmissie:
ruimte en aandacht vragen voor cultuurtheologie.
Als iemand me bij de
Albert Heijn zou vragen wat dat is,
zou ik dat op tien manieren kunnen
uitleggen. Nou, vooruit, deze. In popmuziek,
in soaps, in videogames, in
tv-reclame, in al die cultuuruitingen
zit een levensbeschouwelijke onderstroom.“Kijk, hier heb ik wat voorbeelden
van tv-reclames. Deze is echt mooi:
van RVS verzekeringen. Zwarte mannen
die met een paraplu ondzweven.
Ze hebben geen vleugels, maar
als ik mensen uitleg dat ik ze als beschermengelen
zie, zien ze dat meteen
ook. Een andere is de Axe-reclame,
met die jongen voor wie engelen
uit de lucht vallen.
Reclamemakers
putten uit de christelijke bagage die
ze in hun rugzak hebben, bewust of
onbewust. Ze gaan er vanuit dat hun
publiek ook zo’n rugzak heeft. Het
maakt niet uit of dat jongeren of ouderen
zijn, kijk maar naar de Axe-reclame.“Nederland is een vre-se-lijk christelijk
land. Ik krijg vaak het verwijt
dat ik overal religie inleg. Ik probeer
daar wel kritisch op te zijn, hoor.
Wanneer de eerste tv-reclame was?
Dat gaan we even op wikipedia opzoeken.
In 1967. Het zou inderdaad
kunnen dat in die tijd religie geen rol
speelde in tv-reclames. Je kunt dat op
twee manieren uitleggen. Of het kon
toen niet en nu wel, omdat religie
ontheiligd is. Of christelijke beelden
als engelen of naastenliefde, of verlossing,
zijn nu zo weinig vanzelfsprekend
meer dat je er in de reclame
de aandacht mee weet te trekken.
“Wat de gewone Nederlander eraan
heeft, dat ik me hierop stort? Tja,
goede vraag. Ik houd een spiegel
voor. En ik laat zien dat we, als het
om existentiële zaken gaat, terugschieten
in een christelijk begrippenkader.
Naast dit werk twitter ik veel.
Ik hou van twitteren, het is een makkelijke
manier om dingen mee te delen
en te horen wat er op straat
speelt. En dan werk ik ook aan mijn
promotieonderzoek. Dat gaat over
Hugo Ball, een katholieke dadaïst uit
de negentiende eeuw. Hij heeft een
onleesbaar boek geschreven dat
nooit is vertaald. Zijn gedichten zijn
klankverzen, klanken zonder betekenis:
’higo bloiko russula huju’. Hij
zegt dat hij bij het zeggen van die
klankgedichten een mystieke ervaring
kreeg. Dat noemen we taaltheologie.
Taal als bron van een religieuze
ervaring. Taal is ook cultuur.”
Bron: Dit interview is gepubliceerd in Trouw.
...
|
