|
'Buiten je broekje gaan'. Over seksueel misbruik en de Oeteldonkse optocht
 Artikel, Brabants Dagblad, 12-03-11
Bij de carnavalsoptochten wordt politieke en maatschappelijke misstanden belachelijk gemaakt, zo ook elk jaar in Oeteldonk ('s-Hertogenbosch). Naast het gemeentelijke parkeerbeleid en de verkoop van Essent stelden de Oeteldonkers nog een missstand aan de kaak, eentje die het hart van elke Brabander diep heeft geraakt: seksueel misbruik binnen de r.k.-kerk.
Oeteldonk staat bekend om zijn schitterende carnavalsoptocht. Tientallen reusachtige wagens en loopgroepen (en -groepjes) marcheren door de straten van de stad gelardeerd met dweilorkesten en drumbands. Dit jaar ging ik weer kijken naar wat de Bosschenaren bezig had gehouden in het afgelopen jaar. En dat was ondermeer: de Bossche gemeente die de parkeermeters als melkkoe hebben ontdekt, de verkoop van Essent door de provincie en de onwaarschijnlijk hoge bedragen die voor sommige kunstwerken worden betaald.
Eigenlijk viel er inhoudelijk geen pijl op te trekken. Zoveel wagens en groepen, zoveel onderwerpen. Eén onderwerp kwam echter drie keer terug, in vrij wrange kleuren voor wie het betreft: het seksueel misbruik in de r.k.-kerk. Ik stond erbij en ik keek ernaar, niet goed wetend of ik moest grijnzen, huilen of me moest schamen.
'Kindervriend'
Soms gaat het om een speldenprik. Carnavalsvereniging de Jokers hadden een grote praalwagen over energie, Essent, de stenen engel op de Sint-Jan met zijn mobieltje en paus Benedictus XVI. Hij stond op de achterkant van de wagen, compleet met mijter en witte kleding en had een iPhone in zijn hand. Erbij stond geschreven 'de grote kindervriend'. In het licht van de seksuele schandalen in 'zijn' r.k.-kerk nog redelijk onschuldig.
'Broekje te buiten gaan'
Al heel wat minder onschuldig was een loopgroep bestaande uit zo'n acht monniken, gehuld in bruine pijen en karakteristiek kalend bloempotkapsel. Ze zongen liedjes, dansten er gezellig bij en hielden bordjes omhoog met in schoonschrift: "we zijn buiten ons broekje gegaan". Leuke variant natuurlijk op het gezegde 'buiten je boekje gaan' (iets doen wat officieel niet mag), maar de combinatie 'monnik' en 'broekje' refereert keihard naar de vele berichten van priesters en fraters die met hun tengels en 'wat er in hun broekje zit' niet van kinderen konden afblijven. Dat deze groep als contemplatieve monniken gekleed zijn, en niet als actieve broeders, die voor het seksueel misbruik verantwoordelijk waren, doet in hun kritiek op de r.k-kerk niets af.
Laatste avondmaal en 'mis-bruik'
Het meest venijnige commentaar zat echter veel eerder in de stoet, eigenlijk zo goed als in het begin. Na de traditionele reclamewagens, de collectanten voor het Rode Kruis en het 'armenbestuur'-in-paard-en-wagen, kwam er een verder niet officieel aangemelde loopgroep (dat mag in Oeteldonk overigens gewoon) met een levensgrote versie van Leonardo's Laatste Avondmaal. Boven dat 'vaandel' stond geschreven: "Uit vrije wil? Oe laotste maol! Légaol Miss-bruik". In your face, zoals de Engelsen dat zeggen. De misbruikte kinderen hadden natuurlijk niet uit vrije wil seks met priesters en broeders. En vaak werden deze kinderen 'omgekocht' met allerlei beloningen, zoals snoep: een waarlijk laatste 'galgenmaal'. Bovendien richtte de publieke verontwaardiging zich niet alleen op de misbruikende priesters zelf, maar vooral ook op de bisschoppelijke bestuurslaag erboven, die met een beleid van 'mantel-der-liefde' het misbruik bijna 'legaal' maakte. Dat wil zeggen: de daders gingen maar al te vaak vrij uit. Door de spelling van het woord 'miss-bruik' wordt ook nog eens het seksueel misbruik gekoppeld aan het heiligste dat de r.k.-kerk 'bezit', de eucharistie (H. mis) die elke zondag in de kerk gevierd wordt.
Duiding
En daar sta je dan. Als 'beroepsgelovige', als katholiek theoloog. Je weet niet of je moet grijnzen of huilen. Die wagens en die groepen, pijnlijk? Ja. Grof? Ja. Onterecht? Niet helemaal natuurlijk, en daar zit 'm nu net de kneep. Het seksueel misbruik teistert vooral de slachtoffers zelf, en de r.k.-kerk als moreel hoogstaand instituut, maar in zekere zin ook alle Bosschenaren zelf. Natuurlijk gaat niet de hele bevolking van 's-Hertogenbosch elke zondag braaf naar de kerk, maar de emotionele binding met het katholieke geloof is bij vele nog sterk. En die voelen zich allemaal diep gekrenkt door het leed dat 'hun kerk' anderen heeft aangedaan.
Tegelijkertijd laten deze drie voorbeelden de diepere kracht van het carnavalsfeest zien. Sommige dingen zijn heel pijnlijk, zo pijnlijk dat er nauwelijks over te praten valt, laat staan dat er gelegenheid is om de zaken te relativeren. Seksueel misbruik is zo'n geval: te erg voor woorden, laat staan voor relativering. Toch doet carnaval dat, ook met het misbruik: het relativeert het misbruik door de kerk en haar 'personeel' belachelijk te maken. Niet dat daarmee schuld, boete en pijn verdwijnen, maar humor is één van de beste coping-strategieën die er bestaan. Lachen masseert de pijn een beetje weg, tovert een lach door je tranen heen, en maakt een begin met het lijmen van de diepe, diepe scheuren in je ziel.
Bron: Dit artikel is gepubliceerd in het Brabants Dagblad.
...
|
