"wat een spreker is die man!"
- Mirjam Nieboer (IKON)
"de Lucky Luke onder de theologen: schrijft sneller dan zijn schaduw" - Katholiek.nl
"de Nico ter Linden van de RKK: speelse narratieve theologie"
- Ruard Ganzevoort (VU A'dam)
"eerste hulp bij vragen over populaire relikunst" - Trouw
"de meest geciteerde theoloog in de media" - Brabants Dagblad
"een van de geheime wapens
van de katholieke kerk"
- NRC Handelsblad
"de angry bird onder de theologen"- isidorusweb.nl
"de Theoloog des Vaderlands"
- GoedGelovig.nl
"het midden tussen een gedreven docent
en een begenadigd prediker"
- De Scherper
Niemand gelooft in God
Recensie, GoedGelovig.nl, 26-02-11
Nuon heeft ongetwijfeld de beste reclame van de Nederlandse energiemarkt. De stroomboer verraste consument, concurrentie en vijanden met een 21 e eeuwse variant op Odysseus. Een beetje sullige, zwijgende man in een (Nuon)geel t-shirt maakt allerlei 'energieke' situaties mee, waarin niemand op zit te wachten, want zo luidt zijn naam: Niemand. Wat volgt is een parel van een taalvondst. Leest u de tekst eerst alsof 'niemand' met kleine letter geschreven is, en dan een tweede keer alsof Niemand een eigennaam is. De tekst 'klopt' vanuit beide perspectieven. Hieronder volgt de integrale tekst, die leest als een gedicht:
Dit is NIEMAND. NIEMAND gaat elke dag naar de tandarts. Want NIEMAND vindt 't leuk om naar de tandarts te gaan. NIEMAND zit graag in de file. NIEMAND heeft wat aan een zolderlamp die altijd brandt. Of aan lichtmasten die aan blijven als iedereen weg is. NIEMAND kijkt naar een televisie die op stand by staat. NIEMAND geniet de hele nacht van verlichte kantoren. Of van een verwarming die brandt in verlaten ruimtes. NIEMAND begrijpt dat je snelwegen verlicht die niet in gebruik zijn. NIEMAND houdt van energieverspilling. Toch verspillen we elke dag zo'n 30%. Nuon helpt u er iets aan te doen.
Odysseus
Natuurlijk heeft Nuon deze vondst niet zelf gedaan. Maar geheel volgens het adagium 'beter goed gestolen dan slecht verzonnen' is zij te rade gegaan bij de Griekse dichter Homeros. In de Odysseia vertelt hij over omzwervingen van de titelheld. Odysseus en zijn mannen komen op een onbekend eiland terecht dat tot hun grote schrik bevolkt wordt door mensetende eenogige cyclopen. Odysseus verzint een list en stelt zich voor als 'Niemand'. Als de Griekse held de reus van zijn enige oog berooft, stormt de cycloop naar buiten en roept tot zijn soortgenoten 'Niemand heeft mij blind gemaakt', waarop ze schouderophalend afdruipen.
Greenpeace
Natuurlijk wil Nuon ons heel paradoxaal tegelijk oproepen om zuiniger met energie om te springen, én om vooral zoveel mogelijk energie te kopen van Nuon. Maar het idee is sympathiek, ligt goed in de markt, en helpt Nuon aan een groen imago. Greenpeace was overigens not amused over de ecologische hypocrisie van Nuon en verzon een perfecte parodie: zelfde mannetje, zelfde t-shirt, zelfde decors en zelfde liedje. De voice-over geeft een samenvatting van de tekst van Nuon, maar zegt dan:
NIEMAND beweert van het klimaat te houden. Maar NIEMAND plant intussen wel een kolencentrale aan de Waddenzee. En NIEMAND weet dat de Waddenzeer op de Werelderfgoedlijst staat. Maar dat lijkt NIEMAND niets te kunnen schelen. Laat NIEMAND weten dat iemand dit niet okee vindt.
Briljant gevonden natuurlijk van Greenpeace. Helaas wordt de grammaticale dubbele betekenis van NIEMAND door Greenpeace gebroken in de één na laatste zin. Vergelijk: 'Maar dat lijkt niemand iets te kunnen schelen' met 'maar dat lijkt Niemand niets te kunnen schelen'.
Kunnen kennen
Maar veel aardiger dan het hilarische geharrewar over het ecologische gehalte van Nuon, is de filosofische vraag die de reclame oproept. In de Nuon-reclame worden enkele situaties geschetst waarin meerdere mensen een rol spelen: de tandarts (minstens twee) en een file (heel veel mensen). Maar de meeste voorbeelden gaan over het gebruik van energie waar niemand (nu inderdaad met kleine letter) iets aan heeft: lichten en kachels die voor niets branden. En daar is iets merkwaardigs mee aan de hand. Het gaat om lichten en kachels die werken zonder dat er iemand toekijkt. De zolderlamp brandt zonder dat ik er ben. Maar is dat ook zo? Brandt de lamp nog als ik er niet naar kijk? Okee, mensen op straat kunnen de lamp zien. Maar als die er nu niet zijn? Dat lijken triviale zaken, maar filosofisch gezien zijn ze dat zeker niet.
Quantum
Ik kan weten of de lamp brandt, ook als ik er niet ben, als ik naar mijn energiemeter kijk. Maar als er nooit iemand naar de energiemeter kijkt, bestaat die meter dan nog? Of bestaat een object alleen omdat iemand er een functie aan ontleent? De uitdrukking 'doen alsof die of die niet bestaat' geeft aan dat een totale ontkenning van je bestaan door je medemensen er eigenlijk toe leidt dat je niet meer bestaat. Beetje spooky. Of de koelkastlamp uitgaat als ik de deur dichtdoe, kan ik eigenlijk niet weten. Om te zien of de zolderlamp brandt als ik weg ben, moet ik er bij blijven of video-opnames maken of iemand op wacht zetten, maar dan is de lamp niet meer 'alleen'. Ik zet mensen en objecten in om mijn waarneming 'uit te vergroten'. Daar komen de uitkomsten van de quantum fysica nog bij: de waargenomen quantumrealiteit lijkt te worden beïnvloed door het feit dat er iemand is die waarneemt. Weg objectieve werkelijkheid, of althans objectief waarneembare werkelijkheid.
Niemand gelooft in God
Laten we de Nuonreclame eens verder 'uitrekken' en de tekst religieus inkleuren. "NIEMAND gelooft in God of Jezus of de heiligen." Wat gebeurt er met God als er niemand meer is om in Hem te geloven. De klassieke theologie leert dat God van voor alle tijden is en boven al het geschapene staat. God heeft de schepping niet nodig om te bestaan. Maar hoe weten we dat? We kunnen de schepping niet uitzetten om te checken. Want dan is er niemand meer om te checken. Wellicht heeft God mensen nodig om God te kunnen zijn. Wellicht houdt God op te bestaan als de laatste mens zegt niet meer in Hem te geloven.
Maar: als er niemand is om het lampje te zien, dan brandt het lampje niet. Dus: als er niemand is om in God te geloven, dan bestaat God niet (meer). Het is een vorm van een uiterst radicale incarnatie. God heeft zich van zijn eigen schepping afhankelijk gemaakt. Hij heeft zich aan ons overgeleverd, zich in onze handen gelegd, om te doen en te laten met Hem zoals we zelf willen. Gods zelfgave in zijn Zoon is zo absoluut dat Hij 'erin kan blijven'. Intrigerend, niet?!
Toegift: Gebed van GoedGelovig
NIEMAND gelooft in God. NIEMAND houdt van bidden voor het eten. NIEMAND hoopt op eeuwig leven. NIEMAND preekt graag voor eigen parochie. NIEMAND heeft een hekel aan klokkenluidende en hostieweigerende pastoors, aan ongeloofwaardige gebedsgenezers en aan enge sektes en goeroes. NIEMAND gaat graag naar de kerk. NIEMAND is christen. En NIEMAND is daar trots op.
Op alle pagina's is een disclaimer van toepassing. Deze site wordt niet gesponsord, noch door reclame financieel ondersteund.
Overgenomen teksten zijn van de eigenaar van deze site zelf of noemen hem bij name.
