"wat een spreker is die man!"
- Mirjam Nieboer (IKON)
"de Lucky Luke onder de theologen: schrijft sneller dan zijn schaduw" - Katholiek.nl
"de Nico ter Linden van de RKK: speelse narratieve theologie"
- Ruard Ganzevoort (VU A'dam)
"eerste hulp bij vragen over populaire relikunst" - Trouw
"de meest geciteerde theoloog in de media" - Brabants Dagblad
"een van de geheime wapens
van de katholieke kerk"
- NRC Handelsblad
"de angry bird onder de theologen"- isidorusweb.nl
"de Theoloog des Vaderlands"
- GoedGelovig.nl
"het midden tussen een gedreven docent
en een begenadigd prediker"
- De Scherper
Cheating Death met granaatappels
Recensie, GoedGelovig.nl, 05-02-11
Stel je voor: supermodel Sonja Kinski ligt 'kunstzinnig naakt' (dat is bloot, maar je ziet niets) in een paradijselijke wildernis. Over haar verleidelijk lichaam heen kronkelt zich een grote slang. De hele scene is in stemmig en ingetogen zwart/wit geschoten, doch één object ontrekt zich hieraan, als het 'rode meisje' uit Schindler's List: een dieprood flesje met granaatappelsap.
Bij deze reclame van POM Wonderful hoort de stem van Caligula-steracteur Malcolm McDowell. Hij heeft een stem die het midden houdt tussen die van David Attenborough die geruststellend over copulerende zeepaardjes keuvelt, en een voice-over van de één of andere lollig bedoelde comedy. McDowell spreekt:
Some scholars believe it wasn't an Apple, but a ruby-red antioxidant rich pomegranate with which Eve tempted Adam. And only Pom Wonderful has the juice of four whole pomegranates in it and is backed by modern science.
(Vertaling:) Sommige onderzoekers geloven dat het geen appel was, maar een robijnrode granaatappel, rijk aan anti-oxidanten, waarmee Eva Adam verleidde. En alleen Pom Wonderful bevat het sap van vier hele granaatappels en wordt ondersteund door de moderne wetenschap.
Ik denk dat elke nietsvermoedende kijker hier geheel en al de draad kwijtraakt. Tijd voor een multidimensionale deconstructie van de relatie tussen Eva, granaatappels en de moderne wetenschap.
Genesis 3
Op het eerste gezicht lijkt deze reclame een simpele hertelling van het Genesisverhaal (hoofdstuk 3) waarin Eva, aangezet door de slang/duivel, Adam verlijdt van de boom van kennis van goed en kwaad te snoepen, met als resultaat verbanning uit het paradijselijke Eden, erfzonde, dood, enzovoorts, en wij zitten nog met de rotzooi. En in deze reclame spreekt de slang nota bene geen woord: kerken scheuren om minder. De slang is, net als de vrouw, stil en straalt verleidelijkheid uit.
Echte wetenschap
McDowell spreekt in zijn voice-over eerst over scholars en later over science. In het Nederlands vertaal je scholars en scientists beiden als 'geleerden' of 'wetenschappers'. In het Engels bestaat er echter een duidelijk verschil: scholars zijn de menswetenschappers (theologen, filosofen, sociologen, antropologen, enz.), terwijl de scientists de 'echte', 'harde' wetenschappers zijn met laboratoria, witte jassen, dubbelblind onderzoek en vooral de metafysica van een pantoffeldiertje.
POM linkt niet voor niets het oude verhaal van Adam en Eva (uit het 'bereik' van de scholars) aan de positieve gevolgen voor de gezondheid bij het drinken van dit granaatappelsap (uit het bereik van de science). Behalve dat dit aardig gevonden is, illustreert het bovendien (wellicht onbedoeld) de spanning tussen de 'zachte' menswetenschappen en de 'harde' empirische wetenschappen.
Afrodicium
De claim 'backed by modern science' heeft POM overigens nogal in de juridische problemen gebracht. Hoewel iedereen het er wel zo'n beetje over eens is dat granaatappelsap inderdaad goed voor een mens is, worden de glorieverhalen van POM als rijkelijk overdreven beschouwd. Maar POM heeft nog meer pijlen op zijn boog. Wie de hele serie van POM kent, moet direct denken aan de reclamefilm in exact dezelfde stijl met model Helena Mattsson in de rol van Afrodite, Griekse godin van liefde en erotiek. Daar wordt granaatappelsap als afrodicium direct in verband gebracht met seks. Zowel Eva als Afrodite zijn verleidelijk, stil en gewillig, voor mannen kennelijk ideale vrouwen. Waarmee POM net zo seksistisch lijkt te zijn als de auteur van Genesis.
Cheating death
De overdreven gezondheidsclaims van POM worden nog eens in een heel ander daglicht gesteld door een van de bijbehorende reclameposters. Je ziet de inmiddels bekende rode fles met granaatappelsap, die inderdaad meer op een parfumflesje dan op een sappakje lijkt, met een strop om de hals. De tekst luidt cheating death, vrij vertaald: "de dood voor de gek houden".
Kijk nu wordt het echt spannend. We gaan van cheating death terug naar Adam en Eva in Eden. De aloude vraag bij Genesis 3 is natuurlijk: waarom mochten de eerste mensen niet van die ene boom snoepen? En als God dat inderdaad liever niet heeft, waarom vestigt Hij er dan zo de aandacht op? Het is een beetje als niet mogen denken aan een roze olifant. Zie die gozer maar weer eens van je netvlies af te halen. Waarom? Moesten de mensen hun loyaliteit aan het Opperwezen bewijzen? Of hun gehoorzaamheid-zonder-nadenken? Ging het om Gods noodvoorraad (aldus The Simpsons)? Om de verbonden kennis, die de mens aan God gelijk maakt (aldus veel gnostici)? Overmoed?
Dodelijke straf
De discussie blijft gaande. In de christelijke traditie is het echter wel duidelijk wat de gevolgen van de overtreding zijn. De mens wordt weggestuurd vanuit de directe nabijheid van God, moet voortaan hard werken en veel pijn lijden, en - vooral - is veroordeeld om te sterven. Het voornaamste gevolg van 'de Val' is de dood, het verlies van onsterfelijkheid.
POM koppelt de val van de mens expliciet aan het verlangen om de dood te verslaan, om terug te keren naar het paradijs dat eens voorgoed verloren is gegaan. Ik ga snel iets drinken, granaatappelsap lijkt me ineens erg lekker.
Op alle pagina's is een disclaimer van toepassing. Deze site wordt niet gesponsord, noch door reclame financieel ondersteund.
Overgenomen teksten zijn van de eigenaar van deze site zelf of noemen hem bij name.
De overdreven gezondheidsclaims van POM worden nog eens in een heel ander daglicht gesteld door een van de bijbehorende reclameposters. Je ziet de inmiddels bekende rode fles met granaatappelsap, die inderdaad meer op een parfumflesje dan op een sappakje lijkt, met een strop om de hals. De tekst luidt cheating death, vrij vertaald: "de dood voor de gek houden".
