|
Het monotheïstisch dilemma
Recensie, KatholiekNederland.nl, 05-12-10
Niet alle monotheïsten zijn terroristen, maar alle terroristen zijn wél monotheïsten. Dat is in een nut shell de boodschap van Het monotheïstisch dilemma van de bekende filosoof Paul Cliteur. Wie gelooft in één God, is onverdraagzaam omdat er voor hem of haar maar één waarheid bestaat.
 Paul Cliteur, hoogleraar Encyclopedie van het recht aan de Universiteit Leiden, staat bekend om zijn republikeinse en atheïstische standpunten en is een vermaard criticaster van de 'politieke islam'. In zijn laatste boek Het monotheïstisch dilemma voert Cliteur drie monotheïstische terroristen op. De Islamitische Umar Farouk Abdulmuttalab probeerde in 2009 een vliegtuig neer te laten storten door zijn ondergoed te laten ontploffen. In 1995 vermoordde de Joodse extremist Jigal Amir de gelauwerde Israëlische premier Rabin. En ook in 2009 werd de Amerikaanse abortusarts George Tiller door een christelijke pro life-activist doodgeschoten.
Monotheïstisch terrorisme
Uit deze en talloze andere voorbeelden distilleert Cliteur zijn stelling dat het monotheïsme aangewezen kan worden als een belangrijke bron van het moderne terrorisme. Hij erkent ruiterlijk dat hij zich schaart onder die intellectuelen die religie als bron van terrorisme zien, en niet als gevolg van politieke omstandigheden. Cliteur gelooft niet dat armoede en onderdrukking de oorzaak zijn van terrorisme, maar het geloof in één God, dat Islam, Christendom 45reen Jodendom met elkaar delen.
Religie heeft ook goede kanten
Cliteur neemt er omstandig de tijd voor om te benadrukken dat hij zeker niet blind is voor de goede kanten van de (monotheïstische) religie, met name in de diaconale praktijken van veel gelovigen. Ook maakt hij duidelijk dat voor hem niet alle moslims terroristen zijn. Hij maakt hiervoor een veel gemaakt onderscheid tussen geloof en gelovigen, dat ook aan de rechterkant van de huidige Tweede Kamer vaak wordt gehoord. De vraag blijft echter gerechtvaardigd of dat onderscheid wel stand kan houden. Een geloof bestaat immers niet zonder hen die erin geloven. Cliteur lijkt hierin wel op de VVD-politicus Mark Rutte, die enkele jaren geleden pleitte om religie vooral achter de voordeur te houden. Een onhoudbare positie.
Oudtestamentische horror
Na zich te hebben ingedekt tegen allerhande tegenwerpingen vanuit het 'monotheïstische kamp', wijst Cliteur naar het Oude Testament als bron van het religieus terrorisme van Joden, Christenen en Moslims. De Leidse hoogleraar wijst dan op de bekende horror stories, zoals het offer van Isaac door Abraham (Genesis), de moord op 450 Baälpriesters door de profeet Elia (1 Koningen) en de talloze andere slachtpartijen in het Oude Testament. Het lijntje dat Cliteur trekt tussen dit oudtestamentisch geweld naar de 9/11-terroristen is lang en vol hobbels, en niet altijd even overtuigend.
Kritiek
Cliteurs boek is omvangrijk (meer dan 300 pagina's) en de auteur is belezen retoricus. Voortdurend citeert hij publicaties uit de gehele afgelopen eeuw alsmede krantenberichten, opiniebijdragen en essays uit binnen- en buitenland. Toch lijkt het alsof het boek een haastklus is geweest: de opbouw is onduidelijk en de compositie lijkt hier en daar willekeurig. Ook staan er stomme foutjes in die een goede eindredacteur zou moeten hebben gezien. Zo was Yitschak Rabin was geen president maar premier van Israël, en zo zijn er wel meer voorbeelden.
Bovendien spendeert Cliteur bijna geen aandacht aan terrreurgroepen als de Rote Armee Fraktion (Duitsland), het Lichtend Pad (Cambodja), de ETA (Spanje) en de FARC (Colombia) die toch overduidelijk politiek gemotiveerd zijn, en niet verkapt religieus. Al met al lijkt Cliteur, al zijn mooie woorden ten spijt, vooral ten strijde te trekken tegen de Islam.
Belangrijkste punt van kritiek is echter dat Cliteur het monotheïsme en bloc verantwoordelijk maakt voor de terroristische dreiging in onze wereld. En hoewel Cliteur zijn best doet ook te laten zien dat hij de goede kanten van religie heeft gezien, wordt de religie afgeschilderd als een poel van achterlijkheid, onverdraagzaamheid en geweld. Gelukkig dat er veel gelovigen zijn, die het niet zo nauw nemen met hun eigen geloof, daarom leven we nog in een zekere vrede en veiligheid, aldus Cliteur. Een karikatuur blijft.
Paul Cliteur, Het monotheïstisch dilemma, Arbeiderspers (2010), 978 90 295 7354 2
Bron: Deze recensie is gepubliceerd op KatholiekNederland.nl.
...
|
