|
Persoonlijk inkijkje in 'Vaticanië'
Recensie, KatholiekNederland.nl, 12-11-10
Vaticaan-watcher Stijn Fens neemt de lezer mee op een persoonlijke tocht door het kleinste staatje van Europa: het Vaticaan. Vaticanië is één grote wandeling waar de gids bijna onopvallend allerlei historische en religieuze wetenswaardigheden rondstrooit over Rome, de paus, de kardinalen en de Zwitserse Garde.
 Stijn Fens is al decennia kind aan huis in en om het Vaticaan. Hij kent de weg goed in Rome: letterlijk en figuurlijk. Het Vaticaan is niet groot, slechts enkele vierkante kilometers in oppervlakte. De RKK-journalist kent echter ook vooral de weg in de netwerkjes achter de Italiaanse voordeuren. Zo mag hij met hulp van de hoogste Nederlander in het Vaticaan mgr. Karel Kasteel persoonlijk afscheid nemen van de overleden paus Johannes Paulus II. Deze ontmoeting is overweldigend en ontluisterend tegelijk:
"De baar waarop hij ligt, loopt schuin af. Om te zorgen dat hij er niet af valt is aan het voeteneinde een houten plankje gemonteerd. Het is niet een heel mooi plankje. Aan de randen is het versleten. Het misstaat in de omgeving waarin ik me bevind. Prachtige fresco’s, in zulke felle kleuren dat ze namaak lijken, kardinalen in volornaat die af- en aanlopen en vrouwen in het zwart met een voile voor die intens bidden bij de baar van de overleden pontifex. En dan een plankje dat je in Nederland bij elke Gamma-vestiging kunt laten zagen."
Op pad in Vaticanië
Fens presenteert zijn informatie in handzame hoofdstukken, en telkens is hij op pad. Hij loopt kriskras door het Vaticaan en verteld - bijna terloops - over wat de lezers kan zien, maar vooral ook wat er achter de schitterende façade van pauselijke verblijven verborgen blijft. Soms is dat maar al te menselijk, zoals bij het voetenplankje van Johannes Paulus. vaak is hij ook onomwonden kritisch, bijvoorbeeld als hij het kantoor van de Congregatie van de Geloofsleer beschrijft, vroeger de 'Inquisitie' genoemd:
"'Inquisitie’ werd in 1908 Heilig Officie (dat klonk al wat netter) en sinds 1965 hebben de waakhonden van de paus de naam ‘Congregatie voor de Geloofsleer’, als zou door een naamsverandering een besmet verleden dat niet altijd in het teken van christelijke barmhartigheid stond uitgewist kunnen worden. Er werd nogal eens van fysiek of psychisch geweld gebruikgemaakt om vermeende ketters een bekentenis af te dwingen. Tegenwoordig worden hier alleen nog mensen met woorden en ellenlange bureaucratische procedures gemarteld."
The pope doesn't wear Prada
Andere onderwerpen zijn: de geboorte en de geschiedenis van het Vaticaan, de staatkundige inrichting ervan ('de laatste absolute vorst van Europa') en 'Vaticaanse mode', die Stein met een knipoog naar de film The Devil Wears Prada opent. Het kardinalencollege wordt kort en bondig omschreven als 'de meest exclusieve herenclub ter wereld'. Maar ook het conclaaf ('hoogtepunt uit het leven van een kardinaal'), de ambtenarij, beroemde Nederlanders (Van Adrianus tot Willebrands) passeren de revue.
Hete hangijzers
Fens is ook niet te beroerd om enkele hete hangijzers met naam en toenaam te noemen: de worsteling van succesievelijke pausen met seks, seksualiteit en homoseksuelen, en natuurlijk het recente misbruikschandaal. Het geeft de auteur weer de gelegenheid om een doorkijkje te geven in de Vaticaanse politieke verhoudingen:
"Het slechte communicatiebeleid van het Vaticaan in het seksueelmisbruikschandaal en de halfslachtige houding die Lombardi aanneemt, weerspiegelen de verdeeldheid in het Vaticaan over de aanpak van het probleem. Een groep wil volledige openheid en pleit ervoor telkens opnieuw door het stof te gaan. Zij verwacht ook van de paus dat hij in het openbaar, dus niet alleen per brief."
Liefde voor de geschonden kerk
Toch verzand de terechte kritiek van Fens nooit in een zwartgallige litanie tegen kerk of paus. Eerder nog spreekt uit de pagina's van Vaticanië een bijna irrationele liefde voor het instituut en de mensen die dat instituut maken. Het is de liefde van vele katholieken voor hun geschonden kerk, waarvoor ze - soms tegen alle ratio en tijdsgeest in - van blijven houden. Vaticanië is zeer persoonlijk, anekdotisch, bijna dagboekachtig van opzet. Het is een wandeling met een ervaren gids die zonder dat je het eigenlijk doorhebt, allerlei religieuze en historische wetenswaardigheden ingiet. Eerlijk is eerlijk: je moet er aan het begin best een beetje aan wennen, maar dan smaakt het ook naar meer.
Stijn Fens, Vaticanië. De geheimen van de paus, Athenaeum-Polak & Van Gennep: Amsterdam (2010).
Bron: Deze recensie is gepubliceerd op KatholiekNederland.nl.
...
|
