|
Don Camilo's crucifix leeft
Column, 06-04-10
Het verleden heeft de neiging langzaam, maar onhoudbaar te ontbinden. De mensen die je liefhad, de plaatsen waar je huilde, en baantjes die je verafschuwde, ze verdwijnen tot herinneringen, die op hun beurt langzaam vergaan. Vandaag hoorde ik op twitter van @petervanzoest dat het roemruchte kruisbeeld van Don Camilo aan de vernietiging is ontsnapt. (bron). De kerk waarin het houten kruisbeeld hing, ging in vlammen op. Wonder boven wonder werd het kruisbeeld gespaard, waarmee de zwart-wit priester uit een klein Italiaans dorpje theologische discussies voerde.
Relieken
 In oktober 2009 had de sympathieke, doch boerse Don Camilo zich nog een plek in de top3 van katholieke films verworven. Helaas moest karakteracteur Fernadel (1903-1971) het afleggen tegen het moralistische Jezuïetenepos 'The Mission'. (P.S. Ik was een van de juryleden, die ervoor gezorgd heeft dat The Mission werd verkozen.) De filmverhalen van Don Camilo zijn objectief bekeken relieken uit de jaren vijftig en zestig: rammelend decor, voorspelbare verhaallijnen, stereotype karakters, matige acteurs... Maar ja, de herinnering is niet objectief.
Peppone
Het toeval (wat is dat?) wilde dat ik de dvd-box met alle Don Camilo-films laatst had aangeschaft en bekeken. En ik zal eerlijk zijn: de kikker zat diep in mijn keel. De ruzies tussen de Roomse, boerse pastoor en de even boerse maar communistische burgemeester Peppone blijven me intrigeren. Te vuur en te zwaard bevechten beide kemphanen elkaar. Met alle liefde die ze in zich hebben. Als Peppone hoger wil opklimmen in de politiek, maar voor zijn staatsexamen dreigt te zakken, speelt Camilo hem de goede antwoorden toe. Natuurlijk niet zonder een ruime gift voor zijn kapel te eisen.
Geen scheiding kerk-staat
Kerk en Staat zijn in het kleine dorpje van Peppone en Camilo fysiek gescheiden, maar tegelijkertijd in en in verbonden. Liberalen die de scheiding Kerk-Staat pas groot genoeg vinden als de eerste geheel is verdwenen, zal het pijn doen te horen dat de perfecte verhouding gevonden is in dat kleine dorpje. Natuurlijk: de pastoor houdt zich actief met de politiek bezig, door bijvoorbeeld de kerkklokken te luiden als de communisten hun overwinningsspeech willen houden. En natuurlijk houdt de burgemeester zich teveel met de kerk bezig door elke eucharistieviering te boycotten totdat de pastoor tot reden komt. Maar uiteindelijk is het dorpje juist een hemel om in te wonen, omdat ze op elkaar ingespeeld zijn, precies weten waar ze aan toe zijn. Beiden zijn nodig, de pastoor en de politicus, om fysiek en geestelijk heil voor alle bewoners te verzekeren.
Pratende kruis
En dan 't pratende crucifix. Voor mij de sterspeler van de films. Zelfs de devote Italianen met hun eeuwig brandende kaarsen hebben aan Hem geen einde kunnen maken. Camilo en Christus zijn vaak in theologische discussie verwikkeld. Meestal moppert Camilo op de 'goddeloze' communisten en hun 'ketterse streken', en af en toe vermaant Christus zijn geliefde boze pastoor. Misschien zouden meer kerkelijke bedienaren deze gewoonte moeten overnemen. Als Camilo een grote knuppel achter zijn rug verbergt, dwingt Christus hem die weg te zetten. "Met mijn handen dan?" vraagt Camilo. "Je handen zijn gezegend, Camilo," antwoordt het kruis. "Alleen mijn handen," mompelt de pastoor en schopt Peppone met zijn niet gezegde voeten voor zijn kont.
Zwijgen
Maar het pratende kruis zwijgt ook soms, koppig als Camilo zelf. Keer op keer wendt Camilo zich tot zijn Heer, als hij als straf voor de zoveelste kloppartij met de communisten is verplaatst naar een nietig bergdorp. Maar Christus zwijgt, als ware Hij nog in het graf. Camilo ondergaat een diepe catharsis, moet al zijn hooghartigheid opgeven en om vergeving smeken. Pas als hij alles heeft afgelegd, als zijn Heer aan het kruis, mag hij terugkeren in zijn gelief dorp. Hij draagt zijn Heer en zijn kruis op zijn rug, eerst naar zijn ballingsoord, dan weer terug. Na deze dubbele kruisweg maakt hij een zijdelingse opmerking naar Christus, niet meer in de hoop antwoord te krijgen. Hoogst verwonderd krijgt Camilo wel antwoord. Een beetje boos, maar meer dolgelukkig vraagt de pastoor waarom Hij zo lang gezwegen had. Het kuisbeeld antwoordt: "Ik heb nooit gezwegen, Camilo, je hebt me alleen een hele tijd niet meer verstaan. Je was te vol van jezelf om Mij te horen."
Het dorp van Camilo en Peppone is niet meer: de vooruitgang heeft haar opgeslokt. Nu is ook hun kerk verbrand.
Maar ik hoop dat ik nooit te vol van mezelf raak om Hem niet meer te kunnen horen.
...
|
