Live to Tell – Madonna
 Lees de lyrics.
SGP-christenen willen het concert van popdiva Madonna kuisen als zij Nederland aandoet. Donner zegt niets te kunnen doen. Tijdens haar show zingt ze haar lied ‘Live to Tell’ terwijl ze aan een levensgroot kruis hangt. Tot en met het Vaticaan heeft de kritiek geklonken. Het Duits openbaar ministerie onderzoekt of Madonna niets illegaals doet met haar Christus-aan-het-kruis-parodie. De kritiek is wel begrijpelijk, maar niet terecht omdat ze de crux van Madonna’s optreden missen: ze stelt zich niet voor als een nieuwe Christus, maar als een nieuwe Maria.
De Madonna aan het kruis
Madonna zingt het lied Live to Tell terwijl ze aan het kruis hangt. Dit lied werd al eerder door haar uitgebracht op het album True Blue (1986). De tekst is een beetje onduidelijk (dat gebeurt wel vaker bij Madonna's teksten), maar het houdt het midden tussen het treuren om een liefde die voorbij is, en over een onnoembaar mysterie dat daarbij kijken komt. “A man can tell a thousand lies // I've learned my lesson well // Hope I live to tell // The secret I have learned, 'till then // It will burn inside of me.”
Als we er even van uit gaan dat Madonna dit lied niet zo maar zingt tijdens haar ‘kruisiging’ (en Madonna doet weinig per ongeluk), welke betekenis heeft dit dan? Volgens de canonieke evanglieën kreeg Maria al vroeg te horen welke afschuwelijk lot haar zoon Jezus zou lijden en welk verdriet het haarzelf zou doen. De profeet Simeon zegt: “… en zelf zult u als door een zwaard doorstoken worden.” Madonna zingt in Live to Tell “I have a tale to tell // Sometimes it gets so hard to hide it well.” Volgens de overlevering valt Jezus tijdens zijn kruisgang door Jeruzalem drie maal. “I was not ready for the fall // Too blind to see the writing on the wall.” De 'muurschriften' verwijzen naar de voorspellingen van de profeten van het Oude Testament (voornamelijk Jesaja en Jeremia) over het lijden dat de joodse Messias moet ondergaan.
Denk aan “The words of the prophets are written on the subway wall and entertainement halls” van Paul Simon en Art Garfunkel (Sound of Silence, 1964). Simon en Garfunkel vergelijken de anarchistische protest-graffiti op de muren van de metrostations met de manier waarop de oude profeten hun oproepen tot bekering en medemenselijkheid uiten: te pas en te onpas, op marktpleinen (bijvoorbeeld Ezechiël) en paleizen (bijvoorbeeld Elia). Hoewel het lijden aan Maria voorspelt was, wilde ze deze ellende niet weten. Wie wil het weten dat zijn eigen kind zo'n afschuwelijke dood zaal sterven? Later in Lucas (2,50-51) staat dan ook: “Maar ze [Jozef en Maria] begrepen niet wat hij tegen hen zei. (...) Zijn moeder sloot alles wat er met hem gebeurd was in haar hart.”
Madonna: “A man can tell a thousand lies // I've learned my lesson well // Hope I live to tell // The secret I have learned, 'till then. // It will burn inside of me.” Ze lijkt het over Maria te hebben (net zoals de diva ‘Madonna’ genoemd). Maria begrijpt nu wat ze niet heeft kunnen of willen voorzien: de dood van haar kind en de betekenis die hij voor zo vele mensen gehad heeft. Niet voor niets noemen de mensen hem 'heer', 'heiland' of leraar'. Ook hoort zij in haar achterhoofd de opdracht van haar zoon aan haar en zijn vrienden: ga en vertel de wereld van mij. Maar ze beseft ook dat het nu nog niet de tijd is, dat er iets nog iets anders te gebeuren staat. Tot dat moment zal het 'geheim van haar zoon' blijven waar het altijd was: in haar hart.
Geheel in de kabbalistische traditie waartoe Madonna zich nu rekent, is de categorie van 'het geheim' essentieel voor religie en religieuze overtuiging. In esoterische stromingen waar ook de Kabbala toe behoord, staat 'geheime kennis' centraal. Wie in deze 'geheime kennis' wordt 'ingewijd' zal de ware wijsheid en het eeuwige leven bezitten. Madonna/Maria zingt verder over “the secret I have learned”: “I know where beauty lives // I've seen it once, I know the warm she gives // The light that you could never see // It shines inside, you can't take that from me.” Maria is in het bezit van de geheime kennis van haar zoon, haar zoon die letterlijk 'in haar' gezeten heeft toen ze zwanger was en die nu figuurlijk 'in haar' is.
Madonna als moderne Maria? Is dat niet ver gezocht? Misschien wel, maar Madonna gaat nog verder. Ze staat tijdens Confessions immers niet onder het kruis, zoals Maria dat wel deed, maar ze hangt er zelf aan. Ze 'staat te biecht' zo gezegd. Niet voor niets heeft haar tour en cd 'Confessions', 'belijdenissen'. En ze kijkt niet naar de figuur aan het kruis met een doornenkroon op, ze draagt die kroon zelf. Ze identificeert zichzelf dus niet alleen met haar naamgenoot, de Madonna, maar tegelijkertijd met haar zoon aan het kruis. In die concertzalen en voetbalstadions voor miljoenen uitgelaten fans predikt Madonna feitelijk haar eigen versie van het leven en lijden van Jezus: ze is Jezus zelf.
Madonna als de nieuwe verlosser. Hoe vaker ik het voor mezelf zeg, hoe overtuigder ik raak. Niet dat zij mij verlossen kan, maar dat ze dat in ieder geval zelf rotsvast gelooft.
Bron: Deze 'popexegese' is eerder gepubliceerd op het weblog Geert-Meike.nl van de Faculteit Katholieke Theologie Utrecht.
...
|
